رشته حقوق : تحلیل حقوقی قراردادهای انتقال تکنولوژی و بررسی مزایا و ...

استاد راهنما:

آقای دکتر علیرضا حسنی

استاد مشاور:

آقای دکترعبدالرضا بای

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

مفهوم انتقال تكنولوژي، از لحاظ فيزيکي شامل انتقال تجهيزات و از لحاظ حقوقي, واگذاري حق استفاده از دانش فني است.براي اينکه انتقال تکنولوژي از لحاظ حقوقي مورد حمايت قرار بگيرد و از ضمانت اجرايي لازم برخوردار شود, بايد در قالب يکي از اعمال حقوقي صورت بگيرد که قرارداد يکي از آنها محسوب ميشود.از عوامل پيشرفت و صعود يك جامعه به نوع برنامه ريزيها و استراتژيهاي مناسب در زمينه انتقال تكنولوژي مي توان اشاره نمود، كه لزوم و انتقال موضوع قرار داد را در قالب انواع قرار دادهاي آن مشخص مي كند. در واقع اهداف مهم این تحقیق بررسی و تحلیل حقوقی قرارداهای انتقال تکنولوژی وشناخت و بررسی متناسب نبودن قراردادها با امر پیچیده انتقال و خواسته های انتقال گیرنده ومقایسه قراردادهایی که قابلیت انتقال تکونولوژی دارند به منظور کشف و شناخت انتقال اثر بخش تکنولوژی می باشد.با توجه به رشد سريع تكنولوژي هاي نو و اهميت آنها از لحاظ تأْمين امنيت ملي، رفاه عمومي و رشد اقتصادي، غفلت از آنها ممكن است ما را از قافلة تكنولوژي دور كند. بنابراين بايد در جستجوي راههايي بود كه دستيابي به اين تكنولوژي ها را به سريع ترين وجه، ممكن سازد. در حوزه انتقال فناوری، دغدغه اصلی کشورهای انتقال گیرنده، محقق نشدن انتقال، منطبق با اهداف مورد نظر از انتقال است. به موجب بررسی های به عمل آمده، از منظر حقوقی یکی از علل اصلی بروز این دغدغه، متناسب نبودن قراردادها با امر پیچیده انتقال و خواسته های انتقال گیرنده است.آنچه از نتایج این تحقیق حاصل گردیده ،اینست که نحوه اجرای قراردادهای انتقال تکنولوژی نقش عمده ای دراثر بخشی فرایند انتقال تکنولوژی فراهم میکند همچنین به دلیل ربط وثیق با هدف اصلی قرارداد انتقال فناوری، «تعهد به تحقق انتقال» یکی از مهمترین تعهدات انتقالدهنده است. در آخر اینکه احتمالا مبنائی ترین قرارداد انتقال تکنولوژی ، قرارداد لیسانس است که ماهیتی خاص و متفاوت از قراردادهای معین دارد.

مقدمه

امروزه فناوری عنصر کلیدی توسعه اقتصادی و اجتماعی محسوب می شود. سرمایه گذاری در ایجاد و گسترش فناوریهای جدید سالهاست که به عنوان موتور توسعه به رسمیت شناخته شده است. فناوری می تواند کارایی و اثربخشی را افزایش دهد، زمان تولید وعرضه محصولات به بازار را کوتاه کند و نیازهای انسانی را تامین کند. باایجاد محصولات جدید و عرضه خدمات متنوع به بازار، از طریق نوآوریهای تکنولوژیک، بنگاههای اقتصادی میتوانند فرصتهای جدیدی را برای دستیابی به رقابت پذیری و رشد به دست آورند. ظهور اقتصاد دانش محور و جهانی سازی اقتصاد به شدت این باور را تقویت کرده است که رقابت پایدار مستلزم آن است که شرکتها، عملکرد خود را در بازار بین المللی از طریق ارتقای کارآیی، کیفیت و قابلیت اعتماد محصولات تولیدی شان افزایش دهند و این امر خود مستلزم به کارگیری فناوریهای نوین است.

انتقال تكنولوژي از يك بي هويتي و تغيير مداوم (فقدان روش مشخص) در رنج است كه به علت كلي مطرح شدن موجب بروز ابهاماتي مي شود، به طوري كه طبيعت خاص آن را زير سئوال مي برد و احتمال تحقق انتقال فني را مورد ترديد قرار مي دهد و فاقد هرگونه ارزش است. انتقال برحسب سطح «صنعتی»بودن و منافع آني تعبير مي شود، بدون آنكه در نظر گرفته شده باشد كه واقعاً چه هست و چه بايد باشد ؟«انتقال تکنولوژی»در مورد كشورهاي صنعتي، كه در يك درجه پيشرفت صنعتي قرار دارند، بكار برده نمي شود و فقط به منزله مبادله دو جانبه اي است كه صرفه جويي در وقت و كاهش هزينه براي كسب منفعت و همچنين دسترسي به تكنولوژي پيشرفته تر را ميسر مي سازد . دراين وضعيت هر كدام از آن كشورها در شرايطي است كه مي تواند با ظرفيت فني خاص خود چنين تكنولوژي اي را دريافت نمايد بدون آن كه خود الزامي به انتقال آن داشته باشد.

الف :بیان مساله

در محيط كنوني كه سرشار از پويايي و تغيير است يكي از مقوله هاي مهم كه مي تواند ما را در رسيدن به اهداف سازمان و جامعه به نحوي اثربخش ياري رساند، تغييرات تكنولوژي موثر و انتقال تكنولوژي با اصول، روشها، مراحل و فرايند خاص است.

براي كشورهاي صنعتي انتقال تكنولوژي به كشورهاي در حال توسعه وسيله اي است براي تسلط، كسب منافع تجاري، و صادرات هرچه بيشتر؛ برعكس، براي كشورهاي در حال توسعه، انتقال وسيله اي است براي دست يابي به تكنولوژي پيشرفته و مورد لزوم كه به آنها اجازه مي دهد تا عقب ماندگي صنعتي و توليدي خود را جبران كنند.

حوزه عمل انتقال، به معني خاص، به تكنولوژي محدود نمي شود، بلكه به مجموع بررسي هاي مربوط به امكان پذير بودن، طرح ،روش كار، استعلام عرضه تا نصب، طرز عمل، مديريت نظام مالي، آموزش، نحوه فروش، و ازاين قبيل اطلاق مي شود . لذا انتقال شامل مجموع ابعاد ياد شده فوق مي گردد و اين همان چيزي است كه شركتهاي صادر كننده تكنولوژي را وامي دارد تا ضمن اين كه سعي نمايند در بعضي از رشته هاي خاص تكنولوژي تخصص يابند، حيطه فعاليتهاي خود را به همه سطوح انتقال فني(تكنولوژي)متصور نيز توسعه دهند.

نکته دیگر اینکه در حوزه انتقال فناوری، دغدغه اصلی کشورهای انتقال گیرنده، محقق نشدن انتقال، منطبق با اهداف مورد نظر از انتقال است. به موجب بررسی های به عمل آمده، از منظر حقوقی یکی از علل اصلی بروز این دغدغه، متناسب نبودن قراردادها با امر پیچیده انتقال و خواسته های انتقال گیرنده است. این عدم تناسب که عمدتاً بر کم و کیف تعهدات طرفین تمرکز دارد باید به تبع اقتضائات و ویژگی های قراردادی خاص برای انتقال فناوری برطرف شود تا دغدغه موجود نیز مرتفع گردد.

ب:اهمیت و ضرورت تحقیق

با نگاهی به انتقال تکنولوژ ی های انجام شده در ايران در طول ساليان گذشته، مشاهده می شود که فرآيند انتقال تکنولوژی به شکلی بسيار ناقص انجام می پذيرد. گاه متقاضيان تکنولوژی شناخت دقيق و درستی از آنچه می خواهند، ندارند و نياز حقيقی و واقعی خود را نمی دانند، گاه به دنبال ايده آ ل هايشان حرکت می کنند يا تکنولوژیهايی را می جويند که هنوز اختراع نشد ه اند يا بالعکس به تکنولوژ ی هايی دلخوش می کنند که عمر آنان به پايان رسيده و توجيه اقتصادی ندارند. در مرحله بعد، به جای انتخاب تکنولوژی مناسب، به دنبال گرانترين و مدرنترين تکنولوژیها می گردند که امکان جذب يا حتی کسب آن بسيار کم است. مهمترين بخش انتقال تکنولوژی، جذب و بومی سازی و نوآوری آن است که بايد مورد تحليل علمی و عميق قرار گيرد سطح تكنولوژيک كشورهاي پيشرفته و جهان سوم فاصله محسوسي دارد. براي كاستن اين فاصله، انتقال تكنولوژي يك لازمه انكارناپذير است. انتقال تكنولوژي با رو شهاي مختلف امكا ن پذير است، عوامل مهم تعيين کننده روش انتقال تکنولوژي به مقدار زيادی شامل ترکيبي از تمايل انتقال دهنده تکنولوژي جهت عرضه تکنولوژي و دانش فني و همچنين توانايي دريافت کننده تکنولوژي جهت کسب و جذب تکنولوژي است. در اين بين، داشتن معيار و تعريفی که نشان دهنده انتقال اثربخش تکنولوژی باشد، بسيار مهم و حياتی می باشد. چه بسا هم انتقال دهنده تکنولوژی و هم گيرنده تکنولوژی نيت و قصد انتقال تکنولوژی به بهترين شکل ممکن را داشته باشند، ولی در عمل ممکن است روش انتقال تکنولوژی طوری انجام شودکه نتواند نتايج در نظر گرفته شده را برآورده سازد، در نتيجه در مرحله اکتساب تکنولوژی، دقت و کار کارشناسی در انتخاب بهترين روش انتقال تکنولوژی لازم و ضروری می باشد. موضوع ديگر انطباق و جذب تکنولوژی انتقال يافته است که بايد آن تکنولوژی با شرايط و مشخصات محيطی گيرنده آن تطبيق داده شود و در نهايت مرحله نهايی که توسعه و انتشار تکنولوژی است، نيازمند عزم و همت جمعی و خودباوری ملی و البته ايجاد زير ساختهای لازمه از طرف دولت می باشد. در دنياي امروز رابطه اي مستقيم بين توسعه تكنولوژي و پيشرفت اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي يك كشور برقرار است. بطوري كه مي توان گفت تكنولوژي عاملي اساسي براي ايجاد ثروت، توانايي و دانايي كشورهاست و وسيله اي قدرتمند در توسعه ملي تلقي مي شود. بدين جهت است كه در سطح بين المللي، جنگ اقتصادي تكنولوژيك جانشين جنگهاي نظامي شده است. بنابراين اتخاذ استراتژيهاي توسعه تكنولوژي در بخشهاي مختلف اقتصاد هر كشور جزء ضروريات بازسازي و توسعه اقتصادي آن كشور بوده و بدون آن دستيابي به اهدافي چون خودكفايي اقتصادي، توسعه ملي و بهبود استانداردهاي زندگي غيرممكن است.

ج:اهداف تحقيق

1-بررسی و تحلیل حقوقی قرارداهای انتقال تکنولوژی

2- شناخت و بررسی متناسب نبودن قراردادها با امر پیچیده انتقال و خواسته های انتقال گیرنده

3-مقایسه قراردادهایی که قابلیت انتقال تکونولوژی دارند به منظور کشف و شناخت انتقال اثر بخش تکنولوژی

د:سؤالات تحقیق

1- نحوه اجرای قراردادهای انتقال تکنولوژی به چه صورت می باشد؟

2- عوامل محقق نشدن انتقال، منطبق با اهداف مورد نظر از انتقال چیست ؟

3-چه قراردادهایی در زمینه انتقال تکنولوژی موثر تر می باشند ؟

ه: فرضيه هاي تحقیق

1-نحوه اجرای قراردادهای انتقال تکنولوژی نقش عمده ای دراثر بخشی فرایند انتقال تکنولوژی فراهم میکند.

2- به دلیل ربط وثیق با هدف اصلی قرارداد انتقال فناوری، «تعهد به تحقق انتقال» یکی از مهمترین تعهدات انتقالدهنده است.